1. Türkiye'de hangi elektrikli servis araçları var?
Minibüs ve midibüs sınıfında öne çıkan yerli ve ithal seçenekler Karsan e-JEST, Karsan e-ATAK, Ford E-Transit ve Mercedes eSprinter. Teknik veriler üretici duyurularına ve haber kaynaklarına dayanıyor; kaynaklar arasında çelişkiler var, bu yüzden satın almadan önce üreticinin güncel teknik föyünü isteyin.
Karsan e-JEST için 2025 Busworld duyurusunda 105 kWh batarya ile 260 km menzil geçiyor; eski kaynaklarda ise 88 kWh ve 210 km yazıyor. e-ATAK (8 metre) 220 kWh batarya ve 300 km'ye kadar menzil sunuyor. Ford E-Transit standart 68 kWh batarya ve 315 km'ye kadar menzile sahip; 2025 güncellemesinde 89 kWh ve 402 km'lik bir sürüm duyuruldu ancak Türkiye'de satıldığı doğrulanamadı. Mercedes eSprinter için fiyat sitelerinde panelvan sürümünde 81 kWh ve 340 km yazıyor; yolcu (servis) sürümünün fiyatı bulunamadı.
Elektrikli servis aracı adayları: batarya ve menzil
| Model | Sınıf | Batarya | Menzil (üretici) |
|---|---|---|---|
| Karsan e-JEST | Minibüs (≈6 m) | 105 kWh (2025) / 88 kWh (eski) | 260 km / 210 km |
| Karsan e-ATAK | Midibüs (8 m) | 220 kWh | 300 km'ye kadar |
| Ford E-Transit | Minibüs (dönüşümlü) | 68 kWh | 315 km'ye kadar |
| Mercedes eSprinter | Panelvan (servis sürümü fiyatsız) | ≈ 81 kWh | ≈ 340 km |
Kaynaklar: Busworld 2025 duyuruları, Motor1, ev-database.org ve fiyat derleme siteleri. Menzil üretici (laboratuvar) değeridir; dolu araç, klima ve soğuk havada gerçek menzil düşer. Güncel resmi TL liste fiyatı bu çalışmada hiçbir model için bulunamadı.
2. Şarj tarifeleri: kWh başına ne ödeniyor?
Türkiye'de şarj fiyatları için kalıcı bir resmi tavan yok; EPDK Şubat 2026'daki düzenlemeyle operatörleri AC için tek, DC için tek fiyat ilan etmeye zorladı ve gerektiğinde üç aya kadar geçici taban ya da tavan koyma yetkisi var. Operatör fiyatları sık değişiyor. Elimizdeki dayanaklı veriler şunlar: Neva Şarj 17 Şubat 2026 tarifesinde AC (22 kW'a kadar) 9,90 TL/kWh, DC (240 kW'a kadar) 13,90 TL/kWh. Mart 2026 tarihli bir derlemede DC operatör ortalamaları 12,90 ile 14,90 TL/kWh arasında (Trugo 14,57, ZES 14,74, Eşarj 13,50, Voltrun 12,90). Bir Temmuz 2026 blog yazısı elektrik zammı sonrası DC için 16,5 TL/kWh iddia ediyor ancak kaynağı yok.
Eylül-Ekim 2026'ya ait güncel operatör tarifesini bu çalışmada bulamadık; hesabı yaparken bugünkü fiyatı şarj uygulamasından kontrol edin. Ev ve depo şarjı için gece tarifesi çok daha ucuz olabilir; bir kaynak ev şarjında gece 2,56 TL, gündüz yaklaşık 4,20 TL/kWh veriyor (kaynaksız, doğrulanmadı). Depoda gece şarj, servis aracı için en ucuz yoldur çünkü araç sabah-akşam turlarının arasında ve gece zaten bekler.
3. Kilometre başı enerji maliyeti: dizel ve elektrik
Dizel tarafı: bu yazı dizisindeki varsayımla bir minibüs 12 L/100 km yakıyor ve motorin 96,5 TL/L; yani 100 km'de 1.158 TL, 1.760 km'lik bir ayda yaklaşık 20.381 TL.
Elektrik tarafı: e-JEST'in 105 kWh bataryası ve 260 km menzili kaba bir oran verir: 40,4 kWh/100 km (bu, kullanılabilir kapasite ile brüt kapasite farkı yüzünden üst sınır sayılır). Şarj kaybı için %10 ekliyoruz. AC şarj (9,90 TL/kWh) ile 100 km'de yaklaşık 440 TL, DC şarj (13,90 TL/kWh) ile yaklaşık 617 TL.
Aylık enerji maliyeti (1.760 km) ve dizele göre tasarruf
| Yakıt / şarj | 100 km maliyeti (TL) | Aylık maliyet (TL) | Aylık tasarruf (TL) | Yıllık tasarruf (TL) |
|---|---|---|---|---|
| Dizel (12 L/100 km, 96,5 TL/L) | 1.158 | 20.381 | — | — |
| Elektrik, AC şarj (9,90 TL/kWh) | ≈ 440 | ≈ 7.740 | ≈ 12.641 | ≈ 151.700 |
| Elektrik, DC şarj (13,90 TL/kWh) | ≈ 617 | ≈ 10.868 | ≈ 9.513 | ≈ 114.200 |
Bu yazıda hesaplanmıştır. Varsayımlar: 40,4 kWh/100 km (e-JEST'in batarya ve menzil oranı), %10 şarj kaybı, dizel için 12 L/100 km (bu yazı dizisinin servis kullanımı varsayımı). Bakım farkı, batarya ömrü ve sigorta dahil değildir.
Sonuç: depoda AC şarjla aylık yaklaşık 12.600 TL, hızlı DC şarjla yaklaşık 9.500 TL tasarruf. Elektriğin kilometre başı maliyeti dizelin yaklaşık %38'i (AC) ile %53'ü (DC) kadar; yani tasarruf gerçek ve belirgin, ama aracın alım bedeli bunu geri alıp alamayacağını belirliyor.
4. Fiyat farkı kaç ayda çıkar?
Elektrikli aracın dizel muadilinden ne kadar pahalı olduğunu bilmeden geri dönüş süresi hesaplanamaz; çünkü bu yazının yazıldığı tarihte elektrikli servis modellerinin güncel TL liste fiyatını bulamadık (üreticiler teklif usulü çalışıyor). Bu yüzden hesabı ters yönden kuruyoruz: fiyat farkı kaç lira olursa geri dönüş süresi ne olur?
Elektrikli aracın ek bedeline göre geri dönüş süresi (ay)
| Ek bedel (dizel muadiline göre) | AC şarjla | DC şarjla |
|---|---|---|
| 500.000 TL | ≈ 40 ay | ≈ 53 ay |
| 1.000.000 TL | ≈ 79 ay | ≈ 105 ay |
| 1.500.000 TL | ≈ 119 ay | ≈ 158 ay |
| 2.000.000 TL | ≈ 158 ay | ≈ 210 ay |
Bu yazıda hesaplanmıştır: ek bedel ÷ aylık tasarruf. Finansman maliyeti, batarya değişimi ve şarj altyapısı dahil değildir; bunlar süreyi uzatır.
Yani 1 milyon TL'lik ek bedelde geri dönüş yaklaşık 6,5-9 yıl. Bunun üzerine finansmanı ekleyin: yıllık %48-52 ticari kredi faiziyle ek bedelin finansman maliyeti tasarrufun büyük bölümünü yer. Elektrikli servis aracı bugünkü faiz ortamında ancak ek bedel küçükse, kamu teşvikiyle destekleniyorsa ya da nakit alımla finanse edildiğinde mantıklı çıkıyor.
5. Vergi ve teşvikler: belirsiz bir alan
ÖTV (II) sayılı listenin 87.02 pozisyonunda on ve daha fazla kişi taşıyan taşıtlarda otobüs %1, midibüs %4 ve minibüs %9 oranları görünüyor; elektrikli araçlar için ayrı bir oran olup olmadığını doğrulayamadık. Elektrikli otomobillere uygulanan %25-%75 aralığındaki ÖTV oranları binek araçlar içindir, minibüse ve otobüse uygulanmadığı anlaşılıyor ama bu da doğrulanamadı. MTV muafiyeti ve şirket aracı amortisman kısıtları için güvenilir bir kaynak bulunamadı.
Bu yüzden vergi avantajını tahmin etmek yerine bayiden ya da mali müşavirden araç bazında yazılı hesap isteyin: aracın GTİP kodu, ÖTV matrahı ve MTV durumu yazılı olarak teyit edilmeli.
6. Şarj altyapısı maliyeti
Şarj noktasının maliyeti kaynaklara göre çok değişiyor ve bunların çoğu tarihsiz: ev tipi 22 kW wallbox için donanım 5.000-15.000 TL, kurulum ek 4.000-5.000 TL; kurumsal AC istasyonu 20.000-60.000 TL; 50-350 kW DC istasyonu 180.000 TL'den 500.000 TL'nin üzerine kadar. Trafo ve şebeke bağlantısı ayrı keşif gerektirir ve bazı işletmelerde asıl kalem budur.
Filo için tek bir şarj noktası yeterli olmayabilir: 14 araçlık bir filoda hepsi aynı gece şarj olacaksa en az 14 AC nokta ya da yük yönetimi olan daha az sayıda nokta gerekir. Yük yönetimi ve gece tarifesi için elektrik dağıtım şirketiyle görüşün.
7. Karar çerçevesi: elektrikliye ne zaman geçilir?
Aşağıdaki koşullar sağlanıyorsa elektrikli servis aracı değerlendirmeye değer:
- Günlük kilometre menzilin %60-70'ini aşmıyor (kış ve klima payı için).
- Araçlar geceyi kendi deposunda geçiriyor ve gece AC şarj mümkün.
- Alım bedeli farkı, gerçek bir bayi teklifiyle, 1 milyon TL'nin altında ya da teşvikle destekleniyor.
- Aracın en az 7-8 yıl kullanılacağı öngörülüyor.
- Yedek araç ya da menzil aşımı için dizel yedeği mevcut.
Elektrikli servis aracının kilometre başı enerji tasarrufu bugünkü şarj tarifeleriyle gerçek: dizelin yaklaşık %38-%53'ü kadar maliyet. Ama bu tasarruf, aracın ek bedeli ve finansman maliyeti yüzünden ancak belirli koşullarda çıkıyor. Karar vermeden önce yazılı bayi teklifi, şarj altyapısı keşfi ve güzergah bazlı kilometre verisini toplayın.
Sık sorulan sorular
Üretici değeri (örneğin e-JEST için 260 km) ideal koşullarda ölçülür. Dolu araç, klima ve soğuk hava menzili belirgin biçimde düşürür; bu yüzden günlük planlı kilometrenin üretici menzilinin %60-70'inin altında kalması gerekir. Güncel teknik föyü üreticiden isteyin.