1. Motorin fiyatı: yüzde 85 artış
22 Ekim 2026'da motorin litresi İstanbul Avrupa yakasında 96,70 TL, Anadolu yakasında 96,50 TL, Ankara'da 97,80 TL, İzmir'de 98,00 TL. Bir yıl önce, 22 Ekim 2025'te İstanbul'da 52,35 TL idi; on iki ayda yaklaşık %85 artış.
Daha da önemlisi fiyat sürekli yukarı değil, çok oynak: Eylül 2026'da bir ara 100,40 TL'yi gördü, Ekim'in ilk haftasında 90 TL civarına indi, sonra yeniden 96-97 TL'ye çıktı. Servis sözleşmesi kuran biri için bu, fiyatın tek bir gün değil, bir bant olarak düşünülmesi gerektiği anlamına geliyor.
Motorin fiyatı seyri (İstanbul Avrupa yakası, TL/litre)
| Tarih | Fiyat |
|---|---|
| 22 Ekim 2025 | 52,35 |
| 5 Nisan 2026 | 77,47 |
| 14 Ağustos 2026 | 79,61 |
| 17 Eylül 2026 | 100,40 |
| 3 Ekim 2026 | 95,00 |
| 8 Ekim 2026 | ≈ 90,20 |
| 22 Ekim 2026 | 96,70 |
Kaynak: günlük akaryakıt fiyat haberleri (Sabah, doviz.com aktarımları vb.). Ekim 2025 ile Nisan 2026 arasındaki ara noktalar bu çalışmada bulunamadı. Pompa fiyatı dağıtıcı firmaya göre 10-20 kuruş farklı olabilir.
2. Katalog tüketimi ile gerçek servis tüketimi
Üretici verileri karma sürüş koşullarında ölçülür. Örneğin Ford Transit 2.0 EcoBlue 170 PS için 6,7 litre/100 km, Mercedes Sprinter 16+1 okul için karma 7,5, şehir içi 9,2 ve şehir dışı 6,5 litre/100 km veriliyor. Bunlar hafif yük ve yumuşak sürüşle ölçülen değerlerdir.
Servis operasyonunda durum farklıdır: durak başına dur-kalk, dolu araç ağırlığı, klima ve ısıtma, rölanti bekleme. Midibüs ve otobüs için güvenilir bir kaynak bulamadık. Bu yazıda kendi varsayımımızı kullanıyoruz ve bunu açıkça işaretliyoruz: minibüs 12, midibüs 22, otobüs 28 litre/100 km. Bunları kendi filonuzun yakıt kayıtlarından hesaplayacağınız değerle değiştirin.
3. Kilometre başına maliyet
Formül basit: kilometre başı yakıt maliyeti = (tüketim ÷ 100) × litre fiyatı. Motorin 96,5 TL ile (22 Ekim 2026 pompa fiyatının yuvarlanmış değeri) üç araç sınıfı için sonuç aşağıda.
Kilometre başı yakıt maliyeti (motorin 96,5 TL/litre)
| Araç sınıfı | Tüketim varsayımı | TL / km | Aylık maliyet* |
|---|---|---|---|
| Minibüs (16+1) | 12 L/100 km | 11,58 | 20.381 TL |
| Midibüs (29+1) | 22 L/100 km | 21,23 | 37.365 TL |
| Otobüs (39-45 koltuk) | 28 L/100 km | 27,02 | 47.555 TL |
*Örnek: günde 80 km, ayda 22 gün = ayda 1.760 km. Tüketim değerleri bu yazının varsayımıdır; kaynaklı katalog değerleri 6,7-9,2 L/100 km arasındaki minibüs rakamlarıdır. Katalog değeriyle (7 L/100 km) minibüs aylık yakıt maliyeti 11.889 TL, kötü koşulda (16 L/100 km) 27.174 TL olur.
Aynı güzergahta tüketim varsayımının 7'den 16'ya çıkması aylık maliyeti 11.889 TL'den 27.174 TL'ye taşıyor: iki kattan fazla. Bu yüzden “yakıt maliyetimiz ne?” sorusunu sormadan önce tüketimi ölçmek gerekiyor.
4. Fiyat oynaklığı aylık bütçeyi nasıl etkiler?
1.760 km/ay çalışan bir minibüs için litre fiyatındaki her 10 TL'lik değişim aylık maliyeti yaklaşık 2.112 TL değiştirir (12 L/100 km tüketimle). Midibüste bu 3.872 TL, otobüste 4.928 TL'dir. Bir yıl önceki fiyatla (52,35 TL) bugünkü fiyat (96,70 TL) arasındaki fark minibüs için aylık yaklaşık 9.367 TL'dir.
Bu fark bir tek aracın hesabıdır. 14 araçlık bir filoda yalnızca motorin artışı aylık yaklaşık 131 bin TL'lik ek yük demek. Sabit fiyatlı bir sözleşmede bu yükü ya firma taşır (ve bir sonraki yenilemede fiyata yansıtır) ya da işveren dönem ortasında zam kabul eder.
5. Yakıt payı sözleşmeye nasıl yazılır?
Dengeli bir yakıt farkı maddesinin üç parçası vardır: referans fiyat (sözleşme tarihinde belirli bir kaynaktan okunan ortalama pompa fiyatı), tetik eşiği (örneğin ±%5) ve yakıt payı (aylık bedelin yakıta ait tutarı).
Yakıt payını doğru yazmanın tek yolu planlı kilometreyi bilmektir. Aylık planlı kilometre sözleşmede ya da ekinde belirtilirse ve yakıt payı bu kilometre ile gerçekçi bir tüketim üzerinden hesaplanırsa, iki taraf da zam konuşmasını tartışmadan, hesapla yapar.
- Referans fiyatı veren kaynak sözleşmede açıkça belirtilmeli.
- Fiyat düştüğünde de güncelleme yapılmalı; çift yönlü olmalı.
- Aylık planlı kilometre aşılırsa aşım ayrıca ücretlendirilmeli.
- Yakıt payı, bakım ve işçilik gibi diğer zamlardan ayrı tutulmalı.
6. Yakıtı düşüren beş şey
Yakıt maliyetini yönetmenin beş gerçekçi kaldıracı var; hiçbiri tek başına mucize değil ama birlikte belirgin bir fark yaratır.
- Boş kilometreyi azaltmak: araç yolcusuz giderken de yakıt yakar. Güzergahta boş dönüşü kısaltmak yakıtı doğrudan düşürür.
- Gereksiz durakları azaltmak: her durak bir yavaşlama ve kalkıştır; durak optimizasyonu bunu verilere bağlar.
- Rölanti sınırı: bekleme sırasında motoru kapatmak yaz ve kış farklı etki eder.
- Lastik basıncı ve bakım: düşük basınç tüketimi artırır.
- Sürücü davranışı: ani gaz ve fren tüketimi artırır; takip sistemi verisiyle ölçülebilir.
7. Planlamadan gelen tasarruf
Yakıtın üzerinde en geniş etkiyi güzergah ve araç sayısı oluşturur. Aynı yolcu sayısını daha az araçla taşırsanız hem toplam kilometre hem de boş kilometre düşer. Sitemizde yayımlanan ölçümde aynı yolcu sayısında yakıt maliyeti %32 azalmış; bu bir vaka ölçümüdür ve her işletmede aynı sonucu garanti etmez.
Güzergah bazında yakıt payını görmek, ücret pazarlığını da değiştirir: sözleşmede zam talebi geldiğinde, hangi güzergahın ne kadar yakıt tükettiğini bilirsiniz. Rota optimizasyonu çıktısı bu verinin temelini oluşturur.
Yakıt maliyeti iki sayının çarpımıdır ve ikisi de oynaktır: litre fiyatı ve gerçek tüketim. Katalog değerine güvenmeyin, kendi filonuzun tüketimini ölçün; motorin fiyatındaki değişimi sözleşmede tanımlı bir formülle yönetin; ve en büyük kaldıraç olan kilometreyi planlama ile azaltın.
Sık sorulan sorular
Kataloglarda 6,7-9,2 litre/100 km aralığı görülüyor, ancak servis kullanımında dur-kalk ve klima nedeniyle bu yazının hesabında 12 litre/100 km varsayıyoruz. Kendi filonuzda iki dolum arası litre ve kilometre kaydıyla gerçek değeri hesaplamanız gerekir.