1. Mevzuatın çerçevesi ve son değişiklikler
Okul servislerinin temel metni 25 Ekim 2017 tarihli Okul Servis Araçları Yönetmeliği; 2007 tarihli eski hizmet yönetmeliğinin yerini aldı. 2018'den bu yana çok sayıda değişiklik gördü. Son iki yılın iki önemli değişikliği 29 Kasım 2024 (32737 sayılı Resmî Gazete) ve 19 Ağustos 2025 (32991 sayılı) tarihli.
Kasım 2024 değişikliği sözleşme süresi içinde yaş sınırını aşan aracın o eğitim-öğretim yılı sonuna kadar çalışmasına izin verdi, sürücü belgesi kıdem şartını D sınıfı için 5'ten 2 yıla, D1 sınıfı için 7'den 5 yıla indirdi ve mesleki yeterlilik belgesinin zorunluluğunu büyükşehirlerde UKOME, diğer illerde il trafik komisyonu kararına bağladı. Ağustos 2025 değişikliği ise kamera ifadesini, fiyat tarifesine atfı ve tüzel kişilerde araçların en az üçte birinin tüzel kişilik adına tescilli olması şartını getirdi.
2. Taşıt şartları: neler zorunlu?
Yönetmeliğin 4. maddesi taşıta ilişkin şartları sayıyor. Aşağıdaki tablo, işletmeciler ve okullar için en sık sorulan kalemleri özetler.
Okul servisi taşıt şartları (Yönetmelik md. 4/1)
| Konu | Şart |
|---|---|
| Araç yaşı | 12 yaşından büyük olamaz; yaş, imalattan sonraki ilk takvim yılından hesaplanır |
| İşaretleme | Arkada “OKUL TAŞITI” yazılı reflektif kuşak; arkada kırmızı “DUR” lambası |
| Emniyet kemeri | Her öğrenci için 3 noktalı emniyet kemeri |
| Klima / ısıtma | Yazın serin, kışın sıcak ortam sağlayan sistem |
| Koltuk sensörü | Her koltukta oturmaya duyarlı sensörlü sistem |
| Araç takip | Takip sistemi; kayıtlar en az 30 gün saklanır |
| Kamera | Tüm koltukları görecek şekilde iç ve dış kamera ve kayıt cihazı |
| Camlar | Renkli film yasak; çocukların ulaşabildiği camlar sabit |
| Bakım | Periyodik muayene sürelerinde, ayrıca 6 ayda bir bakım-onarım takibi |
| Görüntü / müzik | Taşıma sırasında kullanılamaz |
Kaynak: Okul Servis Araçları Yönetmeliği md. 4/1 (Ağustos 2025 derlemesi). Hız sınırlayıcı, yangın söndürücü ve ilk yardım malzemesi gibi kalemler bu yönetmelikte ayrıca sayılmıyor; 4/1-ç bendi uyarınca imal-tadil-montaj ve trafik yönetmeliklerindeki standartlara atıf var, tam liste oralardan doğrulanmalı.
Araç yaşı konusunda bir uyarı: pandemi döneminde 12 yaş sınırı 15'e çıkarılmıştı ve bu uygulama 1 Temmuz 2025'te sona erdi. 22 Ekim 2026 itibarıyla geçerli genel kural 12 yaştır. Bazı sektör yazıları hâlâ 2026'da 15 yaş yazıyor; bu iddia yönetmelik metniyle çelişiyor.
3. Geçiş takvimi: eski araçlar için tanınan süreler
Kasım 2024 değişikliği, yeni taşıt şartları için eski model araçlara geçiş süreleri tanıdı. Kamera ve cam şartları için 2017 ve öncesi model araçlarda 1 Mart 2025'ten sonraki ilk periyodik muayeneye kadar bu şartlar aranmaz. Araç takip ve oturma sensörü şartları ise model yılına göre kademeli: 2017 model için 1 Temmuz 2029, 2016 model için 1 Temmuz 2028, 2015 ve öncesi için 1 Temmuz 2027 tarihinden sonraki ilk periyodik muayeneye kadar.
Burada bir belirsizlik var: elimizdeki derlemede geçici maddenin iki sürümü iç içe veriliyor. Okuduğumuz sıraya göre ikincisi güncel; ancak kesin metin için konsolide mevzuat gerekir. Filonuzun hangi tarihe kadar hangi donanımı tamamlaması gerektiğini bu yüzden mevzuat.gov.tr'den ya da ilgili belediyeden teyit edin.
4. Sürücü şartları
Yönetmeliğin 9. maddesi sürücü şartlarını sayıyor. Sürücü 26 yaşını doldurmuş ve 66 yaşından gün almamış olmalı, belirli suçlardan sabıkası olmamalı (sabıka şartları ceza zamanaşımı geçse ya da af uygulansa bile geçerli), her yıl aile hekiminden rapor almalı ve beş yılda bir psikoteknik rapor yaptırmalı.
Ehliyet kıdemi 2024 değişikliğiyle kısaldı: D sınıfında en az 2 yıl, D1 sınıfında en az 5 yıl. Ağustos 2025 eki, B sınıfı ehliyetle geçen sürenin D için en fazla 1 yılı, D1 için en fazla 3 yılı kıdeme sayılmasını sağlıyor. Mesleki yeterlilik belgesi (SRC/MYK) ise artık her durumda değil, büyükşehirde UKOME, diğer illerde il trafik komisyonu kararıyla zorunlu tutulması halinde aranıyor. Ayrıca MEB servis sürücü eğitimi sertifikası gerekiyor.
- Son 5 yılda bilinçli taksirle ölümlü kazaya karışmamış olmak.
- Alkol ya da hız nedeniyle sürücü belgesi birden fazla kez geri alınmamış olmak.
- Kabahatler Kanunu'ndaki alışkanlık hükmüne konu olmamak.
5. Rehber personel: kimde zorunlu?
Rehber personel bulundurma yükümlülüğü okul öncesi, ilköğretim, kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulübü öğrencisi taşınıyorsa vardır. 2021'de bu zorunluluk tüm servisler için getirilmişti; Danıştay 8. Daire 2 Şubat 2022'de ilgili bendin yürütmesini durdurdu. Güncel durumda zorunluluk taşınan çocuğun eğitim türüne bağlı.
İstanbul tarifesi bunu okul öncesi, ilkokul ve ortaokul (4+4) için rehber zorunlu, lise ve dengi okullar için gereksiz olarak uyguluyor ve rehber ücretini en fazla %35 ek olarak tarifeye ekliyor. Rehberin şartları: 22 yaşını doldurmuş, 61 yaşından gün almamış, en az lise mezunu (ya da MEB onaylı kursla en az ilkokul mezunu) olmalı; MEB servis eğitimi sertifikasına, yıllık aile hekimi raporuna ve önünde-arkasında “REHBER” yazan sarı reflektif yeleğe sahip olmalı.
6. Sigorta, izin belgesi ve taşımacı seçimi
Sigorta tarafında Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası zorunludur; sigortasız taşıma yapılamaz. Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nde değil, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin yolcu taşımacılığına ilişkin maddelerinde düzenleniyor; okul servisi için doğrudan zorunlu olup olmadığı birincil kaynakta doğrulanamadı, yetki belgesine bağlı olabilir.
Şehir içi güzergahlar için taşıt, büyükşehirde büyükşehir belediyesi, diğer yerlerde belediye tarafından verilen özel izin belgesine (EK-1) sahip olmalı. Belediye sınırı dışına taşıma yapılacaksa ek olarak Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın yolcu taşımacılığı yetki belgesi gerekir; ticari servis için 15 Mayıs 2025'ten itibaren S yetki belgesi uygulanıyor (ayrıntı: personel taşımacılığında KDV ve yetki belgeleri).
Taşımacıyı okul müdürü başkanlığındaki Taşımacıyı Tespit Komisyonu seçer. Sözleşme genellikle bir eğitim yılı, en fazla üç eğitim yılı süreyle yapılabilir. 2025 değişikliğiyle gerçek kişiler birlikte taşıma yaparsa araçlar gerçek kişiler adına, tüzel kişilerde araçların en az üçte biri tüzel kişilik adına tescilli olmalı.
7. Denetim ve yaptırımlar
Valilik ya da kaymakamlık denetim komisyonu her dönem başında denetim yapar; kolluk da her zaman denetleyebilir. Taşıt şartlarının ya da sürücü şartlarının belirli bentlerinin ihlali halinde özel izin belgesi iptal edilir ve aynı eğitim yılında yeniden verilmez. Diğer ihlallerde mülki amir süre verip uyarır; üçüncü uyarıda izin belgesi iptal edilir.
Rehberin dur-geç işaretine uymayan sürücünün plakası tutanakla okul yönetimine bildirilir. İdari para cezası tutarları 2026 yeniden değerleme oranıyla değiştiği için bu yazıda tutar vermiyoruz; güncel ceza tutarı için Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili tebliğe bakın.
8. İşletmeciler için kontrol listesi
Aşağıdaki liste, filo sorumlusunun her eğitim yılı başında geçmesi gereken noktaları özetler.
- Her araç için model yılına göre yaş sınırını ve geçiş takvimini kontrol edin.
- Kamera, araç takip, koltuk sensörü, klima ve emniyet kemerleri çalışıyor mu?
- Sürücü ve rehber için güncel belgeler (ehliyet kıdemi, psikoteknik, sağlık raporu, sabıka kaydı, MEB sertifikası) dosyada mı?
- ZMSS poliçesi ve özel izin belgesi geçerli mi?
- Rehberin yeleği ve dur-geç levhası araçta mı?
- Araç takip kayıtları en az 30 gün saklanıyor mu ve okul yönetimi ile velilerin erişimi tanımlı mı?
Okul servisi mevzuatı sık değişiyor ve geçiş takvimleri araç model yılına göre kademeli. İşletmeciler için en güvenli yaklaşım, mevzuatı bir kez okumak değil, her eğitim yılı başında filonun tamamını güncel metne göre kontrol eden bir sürece bağlamak. Güzergah ve araç planı değiştiğinde bu kontrolün de tekrarlanması gerekir; planlamayı veriyle yapan işletmeler hangi aracın hangi hatta kaldığını her an görebilir. Ayrıntı için okul servisi rotalama yazısına bakın.
Sık sorulan sorular
Okul Servis Araçları Yönetmeliği'ne göre 12 yaşından büyük araç kullanılamaz; yaş, imalattan sonraki ilk takvim yılından hesaplanır. Pandemi dönemindeki 15 yaş uygulaması 1 Temmuz 2025'te sona erdi. Sözleşme süresi içinde yaşı dolan araç, içinde bulunulan eğitim-öğretim yılını aşmamak koşuluyla çalışabilir.